HR 16 januari 2026, ECLI:NL:HR:2026:59
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de verhoging van de belastingrente voor de vennootschapsbelasting (Vpb) in strijd is met het evenredigheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel. De belastingrente is per 1 januari 2022 verhoogd van 4% naar 8%. Deze verhoging is onverbindend verklaard en moet daarom buiten toepassing blijven.
Achtergrond
Per 1 januari 2022 werd de belastingrente voor de Vpb verhoogd naar de wettelijke handelsrente, met een minimum van 8%. Voor andere belastingen bleef het rentepercentage aanzienlijk lager (in die periode 4%). Deze renteverhoging leidde tot een groot aantal bezwaren tegen de belastingrente. De Staatssecretaris heeft deze bezwaren aangemerkt als massaal bezwaar, waardoor zij gezamenlijk behandeld worden. Rechtbank Noord-Nederland verklaarde de regeling eerder al onverbindend, waarna de Hoge Raad nu uitspraak heeft gedaan.
Oordeel van de Hoge Raad
De Hoge Raad oordeelde afgelopen week dat:
- de besluitgever binnen zijn gedelegeerde regelgevende bevoegdheid is gebleven bij het vaststellen van de belastingrentepercentages;
- de regeling voldoende zorgvuldig is voorbereid en gemotiveerd;
- dat de verhoging van de belastingrente voor de vennootschapsbelasting evenwel inhoudelijk niet door de toets aan het evenredigheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel komt.
Onderbouwing
Voor de renteverhoging heeft de Hoge Raad geen ander motief kunnen vinden dan een budgettair doel. Een lastenverzwaring die zonder goede rechtvaardiging uitsluitend bij één groep belastingplichtigen (zoals de Vpb-plichtigen) wordt neergelegd, is onevenredig. Ook heeft de Hoge Raad geen rechtvaardiging kunnen vinden voor een hoger rentepercentage voor Vpb-plichtigen ten opzichte van belastingplichtigen voor andere belastingen.
De Hoge Raad oordeelt dan ook dat de verhoging van de belastingrente voor uitsluitend Vpb-plichtigen in strijd met zowel het evenredigheidsbeginsel als het gelijkheidsbeginsel.
Gevolgen voor de vennootschapsbelasting
- Voor de jaren 2022 en 2023 moet de belastingrente voor de Vpb worden berekend tegen het algemene percentage van 4%.
- Ook voor latere jaren geldt dat voor de Vpb moet worden aangesloten bij het structureel lagere belastingrentepercentage dat geldt voor andere belastingen.
- Voor aanslagen vennootschapsbelasting die worden opgelegd na datum van het arrest is het waarschijnlijk dat de Belastingdienst aansluiting zoekt bij het belastingrentepercentage dat ook geldt voor de overige belastingen.
- Concreet zal worden aangesloten bij de volgende percentages:
Periode % (gewijzigd) (origineel)
Vanaf 1 januari 2022 t/m 30 juni 2023: 4% 8%
Vanaf 1 juli 2023 t/m 31 december 2023: 6% 8%
Over 2024: 7,5% 10%
Over 2025: 6,5% 9%
Vanaf 2026: 5% 7,5%
Wat betekent dit als u bezwaar heeft gemaakt?
- Bezwaren tegen de hogere belastingrente voor de Vpb die zijn aangewezen als massaal bezwaar moeten worden gehonoreerd.
- Bezwaarmakers ontvangen het verschil tussen het in rekening gebrachte hogere percentage (bijvoorbeeld 8%) en het toepasselijke lagere algemene percentage (bijvoorbeeld 4%) terug met terugwerkende kracht.
- Wie al bezwaar heeft gemaakt, hoeft niets te doen; de Belastingdienst zal het arrest toepassen bij de afhandeling van het bezwaar.
- Binnen zes weken na de uitspraak van de Hoge Raad volgt van de inspecteur één collectieve uitspraak op de bezwaren die vallen onder de procedure massaal bezwaar. Deze uitspraak zal op de website van de Belastingdienst en in de Staatscourant gepubliceerd worden.
- Vervolgens moet de inspecteur alle aanslagen cijfermatig aanpassen binnen zes maanden nadat de collectieve uitspraak is gedeeld. Hierover krijgen belastingplichtigen die bezwaar hebben gemaakt automatisch een brief.
Wat als u nog géén bezwaar heeft gemaakt?
- Tegen (definitieve en navorderings-) aanslagen die meer dan zes weken oud zijn, kan in beginsel geen bezwaar meer worden gemaakt.
- Is belastingrente berekend bij een (definitieve of navorderings-) aanslag waarbij de zeswekentermijn nog niet is verstreken of is sprake van een voorlopige aanslag, dan kan nog een verzoek worden ingediend om de belastingrente te verminderen.
Vanzelfsprekend kunnen wij samen met u beoordelen welke mogelijkheden in uw specifieke situatie nog openstaan, zodat wij gericht actie kunnen ondernemen.
Gevolgen voor andere belastingen
Uit dit arrest voor de vennootschapsbelasting kan nog geen definitief oordeel worden afgeleid over de rechtmatigheid van de belastingrente voor andere belastingen. Denk aan de inkomstenbelasting, erf- en schenkbelasting, loonbelasting en omzetbelasting. De Hoge Raad zal zich hierover nog in een afzonderlijk arrest uitspreken.
Financiële impact
De budgettaire gevolgen voor de Staat zijn aanzienlijk. De terugbetaling van te veel geheven belastingrente bij de Vpb werd door toenmalig staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen geraamd op ten minste € 1,3 miljard. Als gevolg van de vele bezwaren die later nog zijn ingediend loopt dit bedrag mogelijk nog verder op.
Conclusie
De Hoge Raad trekt een duidelijke grens: een selectieve verhoging van belastingrente die hoofdzakelijk budgettair is gemotiveerd, is niet toegestaan. Voor de vennootschapsbelasting betekent dit een structurele aansluiting bij het algemene belastingrentepercentage. Voor andere belastingen bestaat hierover nog geen definitieve (rechts)zekerheid en is nadere rechtspraak van de Hoge Raad bepalend.
Heeft u een aanslag ontvangen waarop belastingrente in rekening is gebracht? Wij kunnen u uiteraard ondersteunen bij het inventariseren van de mogelijkheden in uw specifieke situatie en het eventueel ondernemen van gerichte actie. Neem hiervoor contact op met uw relatiebeheerder of via ons algemene telefoonnummer 040 2 504 504.
(Zie ook ons eerdere nieuwsartikel over de conclusie van de advocaat-generaal. De uitspraak van de Hoge Raad is een vervolg op deze conclusie: https://www.govers.nl/nieuws/belastingrente-van-8-mogelijk-onterecht-ag-adviseert-verlaging/)