Het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ EU) heeft op 4 juni 2026 in de zaak Nova Iberomoldes geoordeeld dat geen Portugese overdrachtsbelasting (IMT) mag worden geheven bij een herstructurering waarbij een kapitaalvennootschap wordt opgericht waarvan het kapitaal volledig wordt volgestort door de inbreng in natura van deelnemingen die onroerend goed bezitten (vastgoedlichamen), voor zover sprake is van een transactie die onder de kapitaalrichtlijn (2008/7/EG) valt.
De uitkomst van dit arrest is ook van belang voor andere lidstaten waar (onder voorwaarden) overdrachtsbelasting wordt geheven bij de verkrijging van aandelen in vastgoedlichamen, zoals Nederland en Duitsland, indien sprake is van een kapitaaltransactie waarop de kapitaalrichtlijn van toepassing is.
Achtergrond
De zaak betrof de oprichting van een Portugese NV waarvan het maatschappelijk kapitaal volledig werd volgestort door inbreng in natura van deelnemingen die de enig aandeelhouder hield in verschillende vennootschappen. Een van deze vennootschappen was een vastgoedlichaam dat Portugees onroerend goed verhuurde aan derden.
De Portugese belastingdienst stelde dat de inbreng onderworpen was aan Portugese overdrachtsbelasting (IMT). De onderneming stelde dat deze heffing in strijd was met de Europese kapitaalrichtlijn (2008/7/EG).
Kapitaalrichtlijn
De kapitaalrichtlijn bepaalt dat lidstaten in beginsel geen indirecte belastingen mogen heffen op de inbreng van kapitaal en op herstructureringen waarbij een kapitaalvennootschap betrokken is, tenzij sprake is van bepaalde specifieke uitzonderingen (o.a. rechten op overdracht van effecten en overdrachtsrechten bij inbreng van onroerend goed).
Oordeel van het HvJ EU
Het HvJ EU oordeelt dat de oprichting van Nova Iberomoldes, door de wijze van volstorting, kwalificeert als een herstructurering die onder de kapitaalrichtlijn valt. Bovendien kwalificeert de Portugese IMT-heffing als een indirecte belasting onder de kapitaalrichtlijn, omdat de belasting wordt geheven over de verkrijging van aandelen in een vastgoedlichaam (en niet wordt geheven over inkomen of vermogen van een persoon). Een dergelijke belasting is daarom verboden onder de kapitaalrichtlijn.
Bovendien kan de Portugese overheid zich in dit geval niet met succes beroepen op een van de uitzonderingen. Zo vereist de uitzondering voor overdrachtsrechten bij inbreng van onroerend goed een overdracht van eigendom van het onroerend goed zelf (in dit geval zijn alleen aandelen in een vastgoedlichaam ingebracht).
Daarnaast strandt het betoog van de Portugese autoriteiten dat de IMT-heffing nodig zou zijn ter voorkoming van belastingfraude en belastingontwijking. De Portugese regeling is een algemene heffing die zonder concrete aanwijzingen van misbruik wordt toegepast op een aandeleninbreng in het kader van een herstructurering en daarmee verder gaat dan noodzakelijk is.
Mogelijke gevolgen voor de Nederlandse praktijk
De uitspraak van het HvJ EU heeft mogelijk gevolgen voor de heffing van overdrachtsbelasting in Nederland.
Uit het arrest volgt immers dat de heffing van overdrachtsbelasting in bepaalde gevallen in strijd kan zijn met de kapitaalrichtlijn, wanneer sprake is van een inbreng van kapitaal (bv. bij oprichting of omzetting van een vennootschap) of bij een herstructurering (bv. bij inbreng van aandelen).
De exacte reikwijdte en de gevolgen van dit arrest zijn nog onduidelijk, maar mogelijk biedt het arrest ruimte in dergelijke situaties waarbij geen beroep kan worden gedaan op een van de vrijstellingen die de Wet op belastingen van rechtsverkeer kent.
Slot
Als jouw organisatie recent te maken heeft gehad met een dergelijke transactie waarbij overdrachtsbelasting is betaald of voornemens is een dergelijke transactie te verrichten, adviseren wij de gevolgen van dit arrest te onderzoeken en, indien nog mogelijk, in bezwaar te gaan tegen de ingediende aangifte overdrachtsbelasting (om rechten veilig te stellen). Wij denken graag met u mee.
U kunt contact opnemen via uw relatiebeheerder, per e-mail via btw@govers.nl of telefonisch via 040 – 2 504 504. Uiteraard kunt u ook met al uw andere fiscale vragen bij ons terecht.